Niedoczynność tarczycy jest jednym z najczęściej diagnozowanych zaburzeń endokrynologicznych. Choroba dotyka szczególnie kobiet, ale może występować również u mężczyzn i dzieci. Przez długi czas może rozwijać się skrycie, dając niespecyficzne objawy. Wczesne rozpoznanie jest ważne dla zapobiegania powikłaniom oraz poprawy jakości życia pacjenta. Dowiedz się, jakie objawy mogą wskazywać na niedoczynność tarczycy i jakie badania wykonać.
Z tego artykułu dowiesz się, że:
● najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy jest choroba Hashimoto,
● objawy niedoczynności tarczycy są niespecyficzne i obejmują m.in. przewlekłe zmęczenie, przyrost masy ciała, uczucie zimna, wypadanie włosów, zaparcia, obrzęki i obniżony nastrój,
● podstawowym badaniem diagnostycznym jest oznaczenie TSH,
● w przypadku nieprawidłowego wyniku diagnostykę rozszerza się o FT4, FT3 oraz przeciwciała anty-TPO i anty-TG.
Niedoczynność tarczycy – objawy, które należy skonsultować z lekarzem
Niedoczynność tarczycy (hipotyreoza) to stan, w którym gruczoł tarczowy produkuje zbyt mało hormonów – tyroksyny (T4) i trijodotyroniny (T3), które odpowiadają m.in. za regulację metabolizmu, pracę układu nerwowego i sercowo-naczyniowego oraz termoregulację. Ich niedobór prowadzi do spowolnienia wielu procesów metabolicznych.
Wyróżnia się dwa główne typy niedoczynności tarczycy:
● pierwotną – wynikającą z uszkodzenia lub nieprawidłowej pracy samej tarczycy (przyczyny to m.in. choroba Hashimoto, usunięcie tarczycy, niedobór jodu),
● wtórną – spowodowaną zaburzeniami w obrębie przysadki mózgowej (rzadziej podwzgórza), prowadzącymi do niedoboru TSH (przyczyny to m.in. guz przysadki).
Objawy niedoczynności tarczycy są nieswoiste, co oznacza, że mogą przypominać wiele innych chorób lub być mylnie przypisywane przemęczeniu czy stresowi. Nasilają się stopniowo, często przez miesiące, a nawet lata. Należą do nich m.in.:
● przewlekłe zmęczenie i senność,
● przyrost masy ciała mimo braku zmian w diecie,
● uczucie zimna i obniżona tolerancja niskich temperatur,
● sucha, chłodna skóra,
● obrzęki,
● wypadanie i łamliwość włosów,
● zaparcia,
● spowolnienie akcji serca (bradykardia),
● zaburzenia miesiączkowania u kobiet,
● problemy z płodnością,
● obniżenie nastroju, depresja,
● problemy z koncentracją i pamięcią.Warto podkreślić, że u osób starszych objawy bywają jeszcze bardziej maskowane i mogą być mylone z naturalnym procesem starzenia.
Niedoczynność tarczycy – badania laboratoryjne i obrazowe
Najważniejszym badaniem przesiewowym jest oznaczenie poziomu TSH (hormonu tyreotropowego). W niedoczynności tarczycy jego stężenie jest zwykle podwyższone. Więcej na temat badania TSH można przeczytać np. na stronie ALAB laboratoria https://www.alab.pl/badanie/tyreotropina-tsh-trzeciej-generacji-l69.
Gdy TSH jest podwyższone, kolejnym krokiem jest oznaczenie wolnej tyroksyny (FT4) i w wybranych przypadkach wolnej trójjodotyroniny (FT3). W celu ustalenia przyczyny niedoczynności oznacza się anty-TPO (przeciwciała przeciw peroksydazie tarczycowej) i anty-TG (przeciwciała przeciw tyreoglobulinie). Ze względu na wpływ niedoczynności tarczycy na gospodarkę lipidową i inne układy, zaleca się wykonanie lipidogramu, morfologii krwi, a w niektórych sytuacjach także jonogramu.
W razie potrzeby badania na tarczycę można wykonać jednocześnie w ramach pakietu badań. Taka opcja jest dostępna w wielu laboratoriach, m.in. w ALAB laboratoria.
Badaniem uzupełniającym jest ultrasonografia (USG) tarczycy. Pozwala ona ocenić wielkość gruczołu, jego strukturę, obecność guzków, cechy zapalenia (np. niejednorodność miąższu).
Leczenie niedoczynności tarczycy
Niedoczynność tarczycy wymaga uzupełnienia niedoboru hormonów tarczycy. Standardem terapii jest stosowanie lewotyroksyny (LT4) – syntetycznego odpowiednika naturalnej tyroksyny (T4). Dawkę lekarz dobiera indywidualnie. Podczas leczenia konieczne jest regularne monitorowanie stężenia TSH. Pierwsza kontrola powinna być wykonana po około 4–8 tygodniach od rozpoczęcia leczenia lub po zmianie dawkowania. Po ustabilizowaniu stanu pacjenta kontrolne badania wykonuje się zazwyczaj co 6–12 miesięcy. Więcej na temat leczenia niedoczynności tarczycy można przeczytać na stronie https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/niedoczynnosc-tarczycy/.
Jakie są skutki nieleczonej niedoczynności tarczycy?
Bagatelizowanie objawów niedoczynności tarczycy i opóźnianie leczenia może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych. Należą do nich m.in. zaburzenia lipidowe i zwiększone ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, obniżenie płodności, komplikacje w czasie ciąży, depresja i pogorszenie funkcji poznawczych.
Niedoczynność tarczycy jest schorzeniem o zróżnicowanym obrazie klinicznym, co często opóźnia jej rozpoznanie. Dlatego wszelkie niepokojące objawy powinny być zawsze skonsultowane z lekarzem. W diagnostyce chorób tarczycy zastosowanie mają badania laboratoryjne z krwi (m.in. oznaczenie poziomu TSH) oraz badania obrazowe.
Bibliografia:
- https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/choroby-tarczycy-i-ich-diagnostyka/ (dostęp 07.04.2026)
- M. Bolanowski, Niedoczynność tarczycy, Lekarz POZ 3/2016
Artykuł sponsorowany